November 1963: de moord op JFK

Meeting_with_Leaders_of_the_March_on_Washington_August_28,_1963_-_NARA_-_194276

President John F. Kennedy en de leaders van de Mars op Washington. Van links naar rechts — Willard Wirtz, Martin Luther King, Jr, Eugene Carson Blake, John F. Kennedy, Lyndon Baines Johnson, Walter Reuther.
Foto: National Archives and Records Administration

Op 22 november 1963 werd in Dallas president John Fitzgerald Kennedy vermoord. Officieel werd JFK gedood door schutter Lee Harvey Oswald maar een halve eeuw na datum wordt er nog steeds gediscussieerd over complotverhalen en andere moordtheorieën. Martin Luther King verklaarde de moord op JFK destijds als een aanwijzing van het morele verval van de Amerikaanse samenleving. In een interview, kort na de moord, verwoordde King het als volgt: “Onze natie zou zich naar aanleiding van de moord op president Kennedy eens grondig in vraag moeten stellen. Het schot dat werd afgevuurd vanuit een vijf verdiepingentellend gebouw kan niet eenvoudigweg worden beschouwd als een geïsoleerde actie van een slecht mens. Eerlijkheid gebiedt ons om verder te kijken dan de gestoorde geest die deze misdaad heeft gepleegd. Terwijl de vraag ‘Wie heeft de president vermoord?’ belangrijk blijft, is het nog belangrijker om een antwoord te vinden op de vraag ‘Wat heeft de president vermoord?’ Onze president werd vermoord door een klimaat van moreel verval. Dit klimaat is er een van zware en valse aantijgingen, van stormen van haat en groot geweld.”

De eerste ontmoeting tussen King en Kennedy

De band tussen JFK en King gaat uiteraard veel verder dan een reactie op de moord. In 1960 vond een eerste ontmoeting plaats tussen King en Kennedy. King was op dat moment al enkele jaren de leider van de Civil Rights Movement, terwijl Kennedy dat jaar volop in de running was als presidentskandidaat. Kennedy, afkomstig uit de staat Massachusetts sprak na die eerste ontmoeting met veel respect over King en de Civil Rights Movement. Hij beschouwde hun geweldloze protestacties als een groot teken van verantwoordelijkheid, van goed burgerschap, als een symbool van de Amerikaanse geest.

Een veel belangrijker moment in de verkiezingscampagne van was ongetwijfeld Kennedy’s telefoontje naar Kings echtgenote Coretta op 26 oktober 1960. King was toen net aangehouden omdat hij had deelgenomen aan een geweldloze sit-in. Dankzij Kennedy’s tussenkomst kwam King vervroegd vrij, wat Kennedy heel populair maakte bij de Afro-Amerikaanse gemeenschap. Misschien wel de reden waarom hij het enkele weken later haalde van Nixon, de Republikeinse tegenkandidaat…

Tijdens de eerste twee jaar van Kennedy’s presidentschap komt er weinig vooruitgang op vlak van burgerrechten. In 1962 neemt hij het wel heel nadrukkelijk op voor de jonge Afro-Amerikaan James Meredith die zich hoopte in te schrijven aan de tot dan toe blanke universiteit van Oxford.

Ook wanneer een jaar later twee Afro-Amerikaanse studenten zich willen inschrijven aan de University of Alabama in Tuscaloosa geeft Kennedy openlijk steun aan de burgerrechtenbeweging.

Gelijke rechten voor blank en zwart

In juni 1963, kort na de heisa op de universiteit van Tuscaloosa en de bijzonder zware rellen in Birmingham, spreekt Kennedy heel nadrukkelijk over gelijke rechten tussen blank en zwart.

In diezelfde maand juni 1963 is er ook een ontmoeting tussen King en Kennedy. Ondanks de presidentiële steun voor de burgerrechten blijkt de president geen voorstander van een grote protestmars in Washington. Kennedy wil vooruitgang in het congres en vreest voor rellen tijdens een massabijeenkomst. Maar eind augustus vindt dan toch de March on Washington plaats. King en andere leiders van de burgerrechtenbeweging worden op het Witte Huis ontvangen.

De erfenis van JFK

De nakende hervormingen op vlak van burgerrechten lijken in november 1963 met de moord op Kennedy van tafel te worden geveegd. Opvolger Lyndon Johnson zet gelukkig door en in 1964 wordt de Civil Rights Act goedgekeurd. Kennedy was er dus zelf niet meer bij maar toch geldt JFK samen met King en andere burgerrechtenactivisten als de grondlegger van deze belangrijke mijlpaal in de Amerikaanse geschiedenis.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *